Jak dobrać ochraniacz na zęby?

Badania jednoznacznie pokazują, że w sportach kontaktowych stosowanie ochraniaczy na zęby znacznie zmniejsza częstość urazów jamy ustnej i twarzoczaszki. Brak ochrony wiąże się z ok. 1,6–1,9-krotnie wyższym ryzykiem urazów. Jest to niezbędny element wyposażenia każdej osoby uprawiającej dyscypliny narażające na częste uderzenia. Przeczytaj nasz poradnik i dowiedz się, jak dobrać najlepszy ochraniacz na zęby dla siebie.

Jakie są rodzaje ochraniaczy na zęby?

Ochraniacz szczęki to wkładka wykonana z miękkiego i gładkiego materiału – najczęściej z silikonu medycznego, gumy lub termoplastycznego tworzywa. Sprzęt zapobiega uszkodzeniom zębów, redukuje napięcia mięśni twarzoczaszki, a także chroni kości żuchwy oraz staw skroniowo-żuchwowy.

W zależności od sposobu dopasowania i przeznaczenia, ochraniacze na zęby dzielimy na trzy podstawowe grupy:

• Jednowarstwowe – cechują się prostą konstrukcją. Są cienkie i wyróżniają się najmniejszym poziomem dopasowania do kształtu szczęki. Rekomendowane dla osób początkujących oraz do sportów o niskim ryzyku kontaktu.
• Żelowe (wielowarstwowe) – zbudowane z kilku warstw materiału o różnej twardości i właściwościach. Ochraniacze wielowarstwowe cechują się bardzo dobrym dopasowaniem do kształtu zębów, komfortem noszenia i doskonałą ochroną jamy ustnej. Ponadto, co istotne – wyposażone są w dodatkowe kanaliki oddechowe, które ułatwiają przepływ powietrza. Są najczęstszym wyborem wśród osób uprawiających sporty kontaktowe o wysokim ryzyku uderzeń np. sztuki walki, hokej, piłka nożna itp.
• Ochraniacze do aparatów ortodontycznych – zaprojektowane dla osób noszących aparat ortodontyczny. Na tle innych wyróżniają się większą przestrzenią wewnętrzną, która pozwala na swobodne ułożenie zamków i drutów. Zapewniają stabilność, komfort w jamie ustnej, chroniąc zęby i dziąsła przed urazami.
• Ochraniacze protetyczne wykonywane na indywidualne zamówienie – najczęściej korzystają z nich profesjonalni sportowcy, którzy spędzają długie godziny na treningach. Nie są dostępne w sklepach z ochraniaczami sportowymi. Do ich wykonania konieczna jest wizyta u protetyka i wykonanie wycisku zębów.

Jak wybrać ochraniacz na zęby? Kryteria

Podczas wyboru ochraniacza na zęby warto kierować się poniższymi kryteriami. Wówczas będziemy mieć pewność, że postawimy na model, który zapewni nam maksymalną ochronę.

Stopień ochrony (dobry, bardzo dobry, najwyższy)

Stopień ochrony ochraniacza zależy od jego rodzaju i konstrukcji. Modele podstawowe oferują ochronę szczęki u osób rozpoczynających przygodę ze sportami kontaktowymi. Sprawdzą się w rekreacyjnej aktywności. Ochraniacze boil & bite wyróżniają się znacznie wyższym poziomem zabezpieczenia jamy ustnej. Skutecznie rozpraszają siłę uderzenia, chroniąc zęby, dziąsła i szczękę, a także doskonale dopasowują się do kształtu jamy ustnej.

Rodzaj sportu

Ochraniacz powinien być dopasowany do konkretnej dyscypliny sportowej. W sportach kontaktowych polecanymi rozwiązaniami są grubsze i wielowarstwowe modele, które nie utrudniają oddychania i rozpraszają siły uderzeń, minimalizując ryzyko złamań zębów i bolesnych kontuzji. Przy sportach ekstremalnych, warto stawiać na sprzęt o wysokiej odporności na uderzenia. Ochraniacz dostosowany do rodzaju aktywności zapewni maksymalną ochronę w obszarach, gdzie jest najbardziej potrzebna.

Rozmiar i dopasowanie

Dobrze dopasowany ochraniacz na zęby po założeniu stabilnie trzyma się na łuku zębowym, nie uciskając szczęki i dziąseł oraz nie utrudniając oddychania. Ochraniacz zapewnia również możliwość swobodnego oddychania przez usta i nieskrępowanego mówienia.

Materiał i konstrukcja

Materiał i konstrukcja ochraniacza na zęby mają zasadnicze znaczenie, ponieważ decydują o efektywności tłumienia i rozpraszania energii uderzenia, ograniczając jej bezpośrednie oddziaływanie na uzębienie i tkanki podporowe. Dobry ochraniacz na zęby powinien być wykonany z elastycznego materiału o dobrej podatności do kontrolowanego odkształcenia, aby z dokładnością odwzorować anatomię zębów. Równie ważne jest to, aby sprzęt posiada wzmocnioną grubość ścianki w odcinku przednim i bocznym łuku zębowego. Brzegi ochraniacza powinny być gładkie i zaokrąglone.

Budżet

Inwestycja w wysokiej jakości ochraniacz na zęby przekłada się na skuteczną ochronę, stabilność i komfort noszenia, dzięki czemu użytkownicy konsekwentnie zakładają sprzęt podczas treningów i zawodów.

Możliwość dopasowania z aparatem na zęby

Ochraniacze bokserskie dedykowane osobom noszącym aparat ortodontyczny powinny być zaprojektowane z uwzględnieniem dodatkowej przestrzeni dla zamków i łuków aparatu. Taka konstrukcja chroni zęby wraz z aparatem przed uszkodzeniem oraz ogranicza ryzyko urazów błony śluzowej i warg podczas uderzeń.

Jak właściwie formować ochraniacze na zęby?

Właściwe formowanie, określane mianem “boil & bite” to proces umożliwiający dokładne dopasowanie ochraniacza do kształtu zębów i szczęki. Oto co powinieneś zrobić krok po kroku:

1. Zagotuj wodę, następnie odczekaj chwilę aż wystygnie do 70-80 stopni Celsjusza.
2. Włóż ochraniacz do naczynia z gorącą wodą na ok. 30-60 sekund (zgodnie z zaleceniami producenta).
3. Ostrożnie wyjmij ochraniacz z gorącej wody, następnie zanurz go na kilka sekund w zimnej wodzie, aby uniknąć poparzenia.
4. Włóż ochraniacz do ust, przyciśnij go do górnych zębów, aby odwzorować ich kształt.
5. Dopasuj brzegi i wewnętrzną część ochraniacza do dziąseł za pomocą palców i języka.
6. Po dopasowaniu włóż ochraniacz do zimnej wody na ok. minutę. W tym czasie materiał zastygnie i utrwali formę.
7. Sprawdź dopasowanie, wkładając ochraniacz ponownie do ust. W razie potrzeby powtórz proces.
8. Uformowany ochraniacz włóż do dedykowanego etui, aby zachować odpowiedni kształt i higienę.

Jakie ochraniacze na zęby dla dzieci?

Dla najmłodszych rekomendowane są ochraniacze z miękkiego materiału, wyposażone w dodatkowe kanały wentylacyjne. Przy wyborze należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiedni rozmiar i dopasowanie. Wśród ochraniaczy na zęby dla dzieci dużą popularnością cieszą się modele smakowe nasączone lub aromatyzowane smakami owocowymi. Wykonane są one z bezpiecznych, nietoksycznych materiałów.

Jak dbać o higienę ochraniaczy na szczękę?

• Po każdym treningu płucz ochraniacz ciepłą wodą lub przetrzyj go wilgotną gąbką. Do mycia i pielęgnacji używaj wyłącznie delikatnych detergentów.
• Nie susz ochraniaczy na kaloryferach ani na słońcu.
• Przechowuj ochraniacz w specjalnie do tego przeznaczonym wentylowanym pudełku.
• Pod żadnym pozorem nie trzymaj go luzem w torbie sportowej.
• Regularnie sprawdzaj, czy na ochraniaczu nie pojawiły się pęknięcia i zniekształcenia.

Podsumowanie

Zakup ochraniacza na szczękę wiąże się z niewielkim wydatkiem, który zapewni niezbędną ochronę podczas każdego treningu oraz zawodów. Nie ryzykuj bolesnych kontuzji i wysokich kosztów leczenia wybitych zębów. Chroń swój uśmiech z profesjonalnymi ochraniaczami od Weron.

Najczęstsze pytania o ochraniacze na zęby (FAQ)

Wokół ochraniaczy na zęby narosło wiele pytań dotyczących ich dopasowania, użytkowania oraz pielęgnacji. Poniżej przedstawiamy zestawienie kluczowych informacji.

Jak często wymieniać ochraniacz na zęby?

Materiał ochraniaczy z czasem traci elastyczność i sprężystość, konieczne jest więc regularne wymienianie sprzętu na nowy model. Istotne jest to zwłaszcza w kontekście dzieci przy stale rosnących zębach i zmianach zgryzu. Rekomendowany czas użytkowania to 6-12 miesięcy. Wcześniej ochraniacz należy wymienić, jeśli zauważymy jego pęknięcia lub wgniecenia.

Kiedy ochraniacz na zęby jest obowiązkowy?

Ochraniacz na szczękę jest obowiązkowym elementem wyposażenia w sportach, w których istnieje ryzyko uderzenia w twarz i uszkodzenia zębów. Są to przede wszystkim sporty walki jak boks, karate, taekwondo, a także sporty drużynowe: rugby, futbol amerykański, hokej na lodzie, piłka ręczna, koszykówka.

Czy ochraniacz na zęby wypada?

Ochraniacz powinien stabilnie trzymać się zębów, nie powodować przesuwania i nie wypadać z łuku podczas intensywnych ruchów czy otwierania ust. Jeśli tak się dzieje, sprawdź, czy został on odpowiednio uformowany. W razie potrzeby powtórz czynność formowania ochraniacza krok po kroku.

Czy ochraniacz na zęby można dopasować samodzielnie w domu?

Tak, ochraniacze na zęby można bezpiecznie dopasować w domu. Cały proces jest niezwykle prosty i zajmuje niewiele czasu. Wystarczy zmiękczyć ochraniacz w gorącej wodzie (nie może być to wrzątek, najlepiej w 70-80°C) i lekko przestudzić przez kilka sekund, polewając go zimną wodą. Tak przygotowany ochraniacz wkłada się do ust i dokładnie dociska do górnych zębów, formując go przy pomocy języka, policzków i warg. Po kilku minutach, kiedy kształt będzie uformowany, należy wyjąć ochraniacz i włożyć go do zamrażarki na ok. 10 minut.

Bibliografia:

1. Knapik JJ., Marshall SW., Lee RB i in., el. al. Injury prevention versus performance: has the time come to mandate the use of mouthguards in all contact sports? BMJ Open Sport Exerc Med. 2021